Frå bokmål til nynorsk: slik får du ein god tekst

Kva inneber det å omsetje til nynorsk?

Å omsetje ein tekst er meir enn å byte ut bokmålsord. Innhald, samanheng og presisjonsnivå skal følgje med over i den nye teksten. Samtidig må ordval, bøying og formuleringar fungere på nynorsk.

For ein saksbehandlar kan eit lite ord som «ikkje» vere avgjerande. For ein nettredaktør kan ei tung setning gjere det vanskeleg å forstå kva lesaren skal gjere. Difor bør gjennomgangen omfatte både meining og språk.

Du treng heller ikkje velje dei mest uvande orda for å skrive god nynorsk. Start med klare formuleringar og kontroller formene du er usikker på i ei oppdatert ordbok.

Eit døme på bokmål og nynorsk

Bokmål:

Du må sende søknaden før du begynner på arbeidet. Vi gir deg beskjed når søknaden er behandlet.

Nynorsk:

Du må sende søknaden før du begynner på arbeidet. Vi gir deg beskjed når søknaden er behandla.

Mykje kan vere likt i dei to skriftspråka. Det er ingen grunn til å skrive om ei god formulering berre for at teksten skal sjå meir annleis ut. I andre tekstar må du endre både ord og setningsbygging for å få eit godt resultat.

Ein arbeidsmåte i fem steg

1. Rydd i originalen. Avklar uklare formuleringar, forkortingar og ufullstendige setningar før omsettinga. Eit uklart utgangspunkt gir meir etterarbeid.
2. Vel språkleg stil. Undersøk om verksemda har ein språkprofil eller stilmal. Avklar til dømes infinitiv og faste fagtermar.
3. Lag eit omsettingsutkast. Bruk eit verktøy som passar arbeidsflata: nettlesar, dokument eller publiseringssystem.
4. Samanlikn med originalen. Kontroller særleg namn, tal, vilkår, tidsfristar og atterhald. Sjekk at ingenting er lagt til eller falle bort.
5. Les berre nynorskteksten. Vurder flyt, overskrifter og om lesaren lett forstår bodskapen. Ein korrekt tekst kan framleis vere tung å lese.

Ved lange dokument er det nyttig å dele arbeidet i avsnitt eller kapittel. Då blir det lettare å halde oversikt over både faginnhaldet og dei språklege vala.

Hald språkvala konsekvente

Nynorsk har valfrie former. Ein felles stilmal kan hjelpe medarbeidarar med å velje dei same formene i fleire tekstar. Det handlar om ei husnorm innanfor rettskrivinga, ikkje om at alle alternative former er feil.

Infinitiv er eit eige systemval. Språkrådet forklarer a-infinitiv, e-infinitiv og kløyvd infinitiv. Dersom de vel e-infinitiv, kan de til dømes skrive «å skrive» og «å lese». Ikkje bland system tilfeldig.

Les meir om skilnaden på språkprofil og språkmal dersom fleire skal skrive med den same husnorma.

Vel arbeidsflate etter oppgåva

For e-postutkast og nettsaker kan Nyno for Chrome vere ein aktuell inngang. Arbeider du med lengre dokument, finn du dokumentarbeidsflyten under Nyno for Office. For publisering på ei nettside kan du lese om Nyno for CMS.

Vel løysing ut frå kvar teksten blir til, kor mykje de skal omsetje og kven som skal lese gjennom. Eit verktøy bør inngå i ein arbeidsmåte der nokon har ansvar for den ferdige teksten.

Vanlege spørsmål om omsetting til nynorsk

Kan eit omsettingsverktøy gjere heile jobben?

Det kan gi eit utkast og redusere manuelt arbeid. Den som publiserer, bør likevel kontrollere både faginnhald og språk. Kor grundig gjennomgangen må vere, kjem an på teksttypen og konsekvensane av feil.

Må eg endre alle orda som liknar bokmål?

Nei. Mange ord og formuleringar er felles. Kontroller tvilstilfelle framfor å byte ut ord berre fordi dei ser kjende ut.

Bør eg omsetje først eller vaske språket først?

Rydd gjerne i innhald og struktur før du omset. Gjer deretter ein språkleg gjennomgang av nynorskversjonen. Guiden om språkvask, korrektur og klarspråk viser kva du bør sjå etter i kvar runde.