Skrive ein god nynorsk tekst: døme og sjekkliste

Start med bodskapen

Før du tenkjer på grammatikk, bør du vite kva teksten skal gjere. Skal lesaren melde seg på eit møte, forstå ei endring eller finne svaret på eit spørsmål? Skriv gjerne føremålet i éi setning for deg sjølv.

Set deretter den viktigaste informasjonen tidleg. Ein lesar som skal sende eit skjema, treng ofte å vite kvar skjemaet ligg, kva som må følgje med og kva fristen er. Ei lang innleiing om bakgrunnen kan vente.

Del teksten i avsnitt med tydelege hovudpoeng. Overskrifter som «Slik melder du deg på» hjelper lesaren meir enn ei overskrift som berre heiter «Informasjon».

Eit kort døme på ein nynorsk tekst

Her er eit sjølvlaga døme på ein enkel invitasjon:

Vil du vere med på informasjonsmøtet?

Vi inviterer til møte om den nye skulebygningen torsdag klokka 18. Møtet er i kantina. Der får du sjå planane og stille spørsmål til prosjektleiaren.

Meld deg på gjennom skjemaet, så veit vi kor mange som kjem.

Teksten seier tidleg kva invitasjonen gjeld. Han forklarer kvar møtet er og kva deltakaren kan få ut av det. I ein verkeleg invitasjon må du også ta med dei detaljane situasjonen krev, til dømes ein eintydig møtedato, kontaktinformasjon og ei fungerande lenkje til skjemaet.

Vel eit infinitivsystem

I nynorsk kan du bruke a-infinitiv, e-infinitiv eller kløyvd infinitiv. Med e-infinitiv skriv du til dømes «å skrive» og «å lese». Med a-infinitiv skriv du «å skriva» og «å lesa». Kløyvd infinitiv følgjer eit system der ulike verb har ulike endingar.

Dette er ikkje det same som at du kan velje vilkårleg frå setning til setning. Sjå Språkrådet si forklaring av systema dersom du er usikker.

Val av infinitiv må heller ikkje blandast saman med verbbøying. Du kan ha e-infinitiv i «å kaste», men framleis bøye verbet «kastar – kasta – har kasta». Nynorsksenteret går gjennom verbgruppene med fleire døme.

Bruk ordboka til dei konkrete spørsmåla

Når du er usikker på eit ord, slå det opp i Nynorskordboka. Sjå også på bøying og døme, ikkje berre på oppslagsforma. Eit ord som finst, passar ikkje nødvendigvis i kvar samanheng.

Skriv ned ord og former du ofte må sjekke. Ei lita ordliste frå ditt eige fagområde er meir nyttig i arbeidsdagen enn ei lang liste med tilfeldige «vanskelege nynorskord».

Når fleire skriv for same verksemd, kan de samle felles val i ein språkprofil og språkmal. Då slepp kvar medarbeidar å ta dei same avgjerdene på nytt.

Sjekkliste før du publiserer

• Innhald: Kjem hovudbodskapen tidleg, og har lesaren opplysningane som trengst?
• Struktur: Har kvart avsnitt eit hovudpoeng, og hjelper overskriftene lesaren vidare?
• Verb: Har du kontrollert infinitivsystemet og bøying av verb du er usikker på?
• Ordval: Har du forklart nødvendige faguttrykk og brukt omgrepa konsekvent?
• Gjennomgang: Er namn, tal, lenkjer og eventuell omsetting kontrollerte?
• Flyt: Fungerer teksten når du les han høgt, utan å støtte deg på eit bokmålsutkast?

Kva om utkastet er på bokmål?

Bruk gjerne eit omsettingsverktøy som del av prosessen. Les så gjennom nynorskversjonen og kontroller at både innhald og språk er på plass. Guiden frå bokmål til nynorsk viser ein arbeidsmåte for dette.

Du kan også dele gjennomgangen i to: Først vurderer du om teksten er lett å forstå. Deretter tek du ein roleg korrekturrunde. Sjå forskjellen på språkvask, korrektur og klarspråk for meir om dei ulike oppgåvene.